Adroddiad Estyn 2015-16. Rhan 1: Dysgu ac Addysgu ac Arweinyddiaeth Effeithiol.


​Prif neges: Dysgu ac Addysgu yw’r allweddol at lwyddiant. 

Y ffactor pwysicaf o ran pa mor 

dda y mae dysgwyr yn datblygu 

a dysgu yw ansawdd yr addysgu. 

Fodd bynnag, addysgu yw un 

o’r agweddau gwannaf ar y 

ddarpariaeth yn y rhan fwyaf 

o sectorau. Yn y darparwyr 

gorau, mae gan arweinwyr 

ddealltwriaeth dda o gryfderau 

a gwendidau’r addysgu yn eu 

sefydliad, ac maent yn trefnu 

cyfleoedd dysgu proffesiynol 

er mwyn gwella’r addysgu.

Ni fydd un ysgol yn anghytuno am bwysigrwydd ‘Dysgu ac Addysgu’ neu bwysigrwydd o gymryd pob cyfle posib i ddatblygu’r staff yn broffesiynol.

Mae prinder arbennig 

o ddarpariaeth hyfforddiant 

i arweinwyr trwy gyfrwng y 

Gymraeg. – Adroddiad Estyn 2015 – 16

Eto i bawb sydd yn gweithio yn y Sector Cymraeg neu sydd yn dysgu Cymraeg yn y sector Saesneg, yr ydym yn llwyr ymwybodol bod prinder yn bodoli. 

Busoddi yn y gweithilu gan sicrhau bod rhaglen datblygiad proffesiynol parhaus ar gael.Dyma’r elfennau:

Eglurder diben a rôl • Mae arweinwyr ar bob lefel yn hyrwyddo diwylliant

o ddyheadau uchel ac mae cred gyfunol y dylai 

disgyblion a staff anelu at wella a chyflawni eu

gorau. 

• Ceir cynllunio systematig a phwrpasol ar gyfer

dysgu proffesiynol, wedi’i deilwra at anghenion

unigol.

• Mae staff yn gweithio’n effeithiol fel tîm ac mae

diwylliant o gydweithredu a chyfathrebu clir rhwng

arweinwyr a staff.

• Ceir dealltwriaeth gyffredin a defnyddir iaith gytûn

ynglŷn â chysyniadau allweddol, a deialog agored

ac uniongyrchol ynglŷn â dysgu proffesiynol a’i effaith.

Arweinyddiaeth ymroddedig a 

chydgyfrifoldeb

• Mae uwch arweinwyr yn rhoi proffil a blaenoriaeth

uchel i ddysgu proffesiynol, ac yn pennu

blaenoriaethau strategol ar ei gyfer, sy’n cysylltu’n

agos â blaenoriaethau gwella’r ysgol. 

• Mae uwch arweinwyr yn sicrhau bod datblygiad

staff yn cael ei arwain yn effeithiol, bod adnoddau

priodol ar ei gyfer a’i fod yn cael ei hyrwyddo o

fewn yr ysgol, a bod ‘gwersi a ddysgwyd’ yn cael eu

rhannu. 

• Er mai uwch arweinwyr ac arweinwyr canol all fod

yn hwyluso dysgu proffesiynol, mae cyfraniad yr

holl staff yn cael ei werthfawrogi a’i weld yn elfen

ganolog i lwyddiant. Cydnabyddir y cydgyfrifoldeb

ar gyfer gwella ac ymdeimlad o ‘gallwn ei wneud

gyda’n gilydd’.

• Mae monitro ac arfarnu gweithgareddau dysgu

proffesiynol yn rhan o drefniadau cadarn ar gyfer

hunanarfarnu a chynllunio ar gyfer gwella yn yr

ysgol gyfan ac mewn adrannau. 

Hinsawdd cefnogol • Mae arweinwyr yn hyrwyddo ac yn cefnogi

ymgysylltiad pob un o’r staff â thrafodaeth agored

ac onest ynglŷn â dysgu proffesiynol. Maent yn

nodi arbenigedd i gefnogi dysgu proffesiynol,

o fewn yr ysgol neu du hwnt, ac yn gweithio’n

hyblyg i ddarparu digon o amser i ymgymryd â

gweithgareddau.

• Caiff chwilfrydedd ac arloesedd eu hannog,

ac mae trefniadau dysgu proffesiynol yn darparu 

cyfleoedd i rannu beth sy’n gweithio a beth sydd 

ddim yn gweithio.

• Mae staff yn archwilio agweddau ar eu harfer eu

hunain, a, chan feddwl yn ddyfnach, yn ystyried

y cysylltiad rhwng eu harfer a’i heffaith ar ddysgu a

deilliannau disgyblion.

• Ceir diwylliant drws agored gwirioneddol

mewn ystafelloedd dosbarth sy’n cyfrannu at

feithrin diwylliant o ymddiriedaeth, tryloywder a gonestrwydd 

Mae ESTYN yn awgrymu 10 Cwestiwn allweddol er mwyn ystyried ein sefydliad a pha mor barod yw’r staff i gymryd y camau nesaf.

Y 10 Cwestiwn:



Creu’r diwylliant a’r amodau cywir ar gyfer 



dysgu proffesiynol

 1 A ydym ni fel arweinwyr yn cyfleu 

gweledigaeth rymus ynglŷn â’r modd y

mae dysgu proffesiynol yn gwella 

deilliannau disgyblion? A yw ein hysgol yn

creu’r diwylliant a’r amodau iawn ar gyfer

dysgu proffesiynol? A ydym ni’n rhoi digon

o flaenoriaeth i ddysgu proffesiynol

ac yn diogelu amser i staff ymgymryd â’r

gweithgareddau hyn?

2 A oes gennym ddiwylliant dysgu cadarn,

ar gyfer ymarferwyr a disgyblion, sy’n

canolbwyntio ar fod yn agored a meithrin

syniadau newydd? A ydym ni’n darparu

digon o gymorth ar gyfer rhoi cynnig ar

syniadau newydd? 

Meithrin perthnasoedd 

proffesiynol cefnogol 

3 Pa mor dda ydym ni’n gweithio mewn

timau ac yn gwneud y defnydd gorau o

fedrau, gwybodaeth a phrofiad pob un

o’r staff? A oes gennym iaith a dealltwriaeth

gyffredin ynglŷn â beth yw gweithio

effeithiol mewn tîm? A ydym ni’n cyfathrebu’n

onest, gan feithrin ymddiriedaeth a pharch?

4 A oes gennym ddiwylliant yn ein hysgol sy’n

cefnogi cydweithredu gydag ysgolion 

eraill a sefydliadau? 

Ymgysylltu â thystiolaeth ymchwil 

a gwneud gwaith ymchwil 

5 A yw staff yn meddwl yn rheolaidd ynghylch

negeseuon o ymchwil a thystiolaeth 

newydd? A ydym ni’n darparu cyfleoedd i’n 

hathrawon drafod canfyddiadau ymchwil?

6 A ydym ni fel arweinwyr yn annog staff i

fynd i’r afael ag ymchwil? A oes gennym

systemau ar waith i dreialu neu brofi

syniadau newydd cyn i ni eu rhoi ar waith?

Defnyddio data a thechnolegau newydd fel 

catalyddion ar gyfer gwelliant ac arloesedd

 7 A oes gennym sail resymegol glir ar gyfer

y data rydym yn ei gasglu a sut bydd

yn cael ei ddefnyddio i wella darpariaeth a

deilliannau? Sut ydym ni’n sicrhau bod gan

staff a llywodraethwyr y medrau a’r hyder i 

gael mewnwelediad addysgol o 

ddadansoddi ffynonellau data lluosog?

8 Pa mor hyderus yw ein hathrawon wrth

ddefnyddio medrau digidol yn greadigol

yn yr ystafell ddosbarth? A oes angen

cryfhau hyfforddiant i alluogi staff

ddefnyddio’u medrau digidol er mwyn

cyfoethogi addysgu a dysgu yn yr ystafell

ddosbarth?

Dysgu i arwain dysgu proffesiynol 

9 Pa mor dda ydym ni fel uwch arweinwyr yn

nodi ac yn meithrin potensial


arweinyddiaeth pob un o’n staff ac yn

darparu cymorth priodol iddynt? 

10 A oes gennym systemau effeithiol ar

gyfer rhoi adborth systematig ac arfarnu

ein gweithgareddau dysgu proffesiynol? 

Os oes, pa mor dda y cânt eu cyfleu a’u

defnyddio i gynllunio gweithgareddau yn y Dyfodol. 

Fel Pennaeth buaswn yn awgrymu bod angen atodiad i bob hunan arfarnu sydd yn edrych yn ofalus ar bob cwestiwn neu sicrhau eich bod wedi ateb pob un o fewn eich prif ddogfen.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s